Wetenschap wereldwijd

  • Artikel
  • Samenvatting

Leidt regelmatig gebruik van zonnebrandcrème tot onvoldoende aanmaak vitamine D?

Originele titel:
Does chronic sunscreen use reduce vitamin D production to insufficient levels?

Het onderzoek:
Uv-straling is belangrijk bij de aanmaak van vitamine D. Naast dat zonnefilters de huid bescherming bieden tegen zonnebrand, veroudering van de huid en huidkanker, voorkomen zonnefilters mogelijk ook de aanmaak van vitamine D. In het artikel van Norval en Wulf wordt een samenvatting gegeven van het bewijs van het effect van het gebruik zonnebrandcrème op het vitamine D-niveau.

UV-straling zorgt voor vitamine D productie
UV-straling is belangrijk bij de aanmaak van vitamine D. In de huid wordt vitamine D onder invloed van UV-straling als volgt geproduceerd: provitamine (7-dehydrocholesterol) wordt onder invloed van Uv-straling omgezet in previtamine D3. UVB-straling, met een golflengte van 290-315 nm (maximale effectiviteit van ongeveer 300 nm) zorgt voor deze omzetting. Vervolgens wordt previtamine D3 omgezet tot vitamine D3. Vitamine D3 wordt vervolgens in de lever omgezet tot 25-hydroxyvitamine D3 (calcidiol). De laatste stap is de synthese van 1,25 (OH)D (calcitriol) in de nieren en andere organen. Calcidiol (25 (OH)D) circuleert in het bloed en wordt gebruikt om het vitamine D-niveau van iemand te meten. Aangenomen wordt dat minimaal 80 nm/L in het bloed nodig is om optimaal te profiteren van de gezondheidsvoordelen van vitamine D.

UV-straling zorgt voor zonnebrand en is een veroorzaker van huidkanker
Ondanks de voordelen van UV-straling wordt bescherming tegen de zon al meer dan 40 jaar geadviseerd. UV-straling is een belangrijke risicofactor voor de ontwikkeling van huidkanker. In Groot-Britannië zorgen melanomen voor ongeveer 2000 doden per jaar en het aantal gevallen van andere vormen van huidkanker neemt jaarlijks toe.

Naast dat zonnefilters de huid bescherming bieden tegen zonnebrand, veroudering van de huid en huidkanker, voorkomen zonnefilters mogelijk ook de aanmaak van vitamine D. Dit zou kunnen leiden tot een vitamine D-tekort, wat kan leiden tot afname van bescherming tegen verschillende ziekten.

In het artikel van Norval en Wulf wordt een samenvatting gegeven van het bewijs van het effect van het gebruik zonnebrandcrème op het vitamine D-niveau.

Zonnefilters voorkomen de productie van vitamine D
Geen randomized controlled trial of longitudinaal onderzoek (meerdere metingen over langere tijd) is gepubliceerd dat aantoont dat zonnefilters de aanmaak van vitamine D voorkomen. De onderzoekers hebben drie artikelen gevonden die nadelige effecten van zonnefilters op de aanmaak van vitamine D rapporteren. In twee studies werden proefpersonen in een laboratoriumsetting blootgesteld aan UV-straling en werd een negatief effect van het gebruik van een zonnefilter op de aanmaak van vitamine D gevonden. In een derde studie werden ex-huidkankerpatiënten die regelmatig zonnebrandcrème gebruikten, vergeleken met vergelijkbare groep gezonde proefpersonen, die geen zonnebrandcrème gebruikten. Hoewel in deze studie ook nadelige effecten van het gebruik van zonnebrandfilters op het vitamine D-niveau werden gevonden, plaatsen Norval en Wulf enkele kanttekeningen bij dit onderzoek. Zo kan het zijn dat de ex-huidkankerpatiënten niet alleen een lager vitamine D-niveau hadden vanwege het gebruik van zonnebrandcrème, maar is het aannemelijk dat ze ook vaker de zon vermeden dan de controlegroep.

Zonnefilters voorkomen niet de productie van vitamine D
Norval en Wulf bespreken een aantal studies (niet uitgevoerd in het laboratoruim) waarbij aangetoond wordt dat het gebruik van zonnefilters geen negatief effect heeft op de aanmaak van vitamine D. Sterker nog, in twee studies werd aangetoond (één niet significant) dat proefpersonen die zonnefilters gebruikten juist een hoger vitamine D-niveau hadden dan proefpersonen die geen zonnefilters gebruikten. Dit zou verklaard kunnen worden doordat zonnefilters met name worden gebruikt door mensen die veelvuldig in de zon liggen om bruin te worden.

Eén van de studies rapporteert een sterk verband tussen lagere vitamine D-niveaus en het vermijden van de zon, het niet naar buiten gaan of het dragen van beschermende kleding.

SPF afhankelijk van hoe dik je de zonnebrandcrème aanbrengt op de huid
De SPF (Sun Protection Factor) geeft aan in welke mate UV-straling, met name UVB-straling, wordt geblokkeerd. Hoe hoger de SPF, hoe langer het duurt voordat een verkleuring op de huid ontstaat. Het gedeelte dat niet wordt geblokkeerd door de filter, is gelijk aan 1/SPF. Als voorbeeld: bij gebruik van een product met een SPF van 30, bereikt 1/30 (3.3%) van de UV-straling (die zorgt voor de verkleuring, dus met name UVB-straling) de huid. Bij de bepaling van de SPF van de zonnefilter wordt uitgegaan van een dikke laag zonnebrandcrème: 2 mg/cm2. In de praktijk wordt echter zelden deze hoeveelheid crème gebruikt; uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen maar 0.5 mg/cm2 crème gebruiken. Bij gebruik van 0.5 mg/cm2 zonnebrandcrème daalt een product met een SPF 16 tot een SPF 2.

Zonnefilters kunnen aanmaak vitamine D blokkeren, maar…
De auteurs van dit artikel concluderen dat zonnefilters de aanmaak van vitamine D onder invloed van zonlicht kunnen blokkeren. Dit is echter in de praktijk (buiten de laboratoriumsetting) nog niet aangetoond. Een reden hiervoor is, is dat mensen niet voldoende zonbrandcrème gebruiken (niet de aanbevolen 2 mg/cm2). Daarnaast gaan mensen die zonnebrandfilters gebruiken vaker in de zon, dan mensen die geen zonnebrandcrème gebruiken.


Soort studie:
Review (4 sterren)

Jaar:
2009

Auteurs:
M. Norval, H.C. Wulf

Wetenschappelijk tijdschrift:
British Journal of Dermatology 2009, 161, 732-736

Link:
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19663879